Türkiye’de yaşlı nüfusun artması, sağlık ve sosyal güvenlik sisteminde uzun süreli bakım hizmetlerini yeniden gündeme taşıdı. 65 yaş ve üzerindeki nüfusun toplam nüfus içerisindeki payı yüzde 11 seviyesine ulaşırken, önümüzdeki yıllarda bakım ihtiyacının da artması bekleniyor. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Görevlisi Tarkan Zengin’in aktardığı 2025 verilerine göre, Türkiye’de 65 yaş ve üzerindeki nüfus 9 milyon 583 bin kişiye ulaştı. Son 5 yılda yaşlı nüfus yüzde 20,5 arttı.
Yaşlı nüfus arttıkça bakım ihtiyacı da büyüyor
Türkiye’de ortalama yaşam süresinin yaklaşık 78 yıla ulaşması, nüfusun yaşlanmasında etkili olan unsurlar arasında bulunuyor. Yaşın ilerlemesiyle birlikte sağlık ve bakım hizmetlerine duyulan ihtiyaç da artıyor. Zengin’in değerlendirmesine göre 65 yaş üzerindeki kişilerin sağlık harcamaları, 30 yaşına kadar olan nüfusla karşılaştırıldığında 5-6 kat daha yüksek olabiliyor. Yaşlı nüfusun önümüzdeki yıllarda daha da artmasının sağlık hizmetleri ve sosyal güvenlik sistemi üzerindeki mali yükü büyütebileceği değerlendiriliyor.
Bakım Sigortası nedir?
Bu gelişmelerin ardından Orta Vadeli Program kapsamında Bakım Sigortası için çalışma yapılması gündeme geldi.
Üzerinde çalışılacak modelin, yalnızca sağlık hizmetlerini değil, günlük yaşamını tek başına sürdürmekte zorlanan kişilerin uzun süreli bakım ihtiyaçlarını da kapsaması öngörülüyor.
İleri yaşın yanı sıra kronik hastalık veya fiziksel ve zihinsel nedenlerle başkasının desteğine ihtiyaç duyan kişilere sunulacak hizmetlerin yeni sistem kapsamında değerlendirilmesi planlanıyor.
Gündemdeki hizmetler arasında evde bakım ve sağlık hizmetleri, palyatif bakım, rehabilitasyon, bakım merkezleri ile huzurevi ve benzeri sosyal destekler bulunuyor. Ancak bunların hangilerinin sigorta kapsamına alınacağı henüz kesinleşmiş değil.
Bakım Sigortası için prim kesilecek mi?
Vatandaşların en çok merak edeceği konulardan biri sistemin nasıl finanse edileceği. Bu konuda henüz kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.
Dünyada prim ödenerek finanse edilen modellerin yanı sıra kamu kaynaklarıyla karşılanan sistemler de uygulanıyor. Türkiye için hazırlanacak modelde farklı ülkelerdeki uygulamaların incelenmesi ve mevcut sosyal güvenlik yapısına uygun bir finansman yönteminin belirlenmesi bekleniyor.
Primli bir sistem tercih edilmesi halinde çalışan ve işverenlerden belirli oranlarda katkı alınması seçeneklerden biri. Prim ile devlet desteğinin birlikte kullanıldığı karma bir finansman modeli de değerlendirilebilecek seçenekler arasında. Ancak şu aşamada prim oranı belirlenmiş değil. Çalışanlardan kesinti yapılacağına ilişkin kesinleşmiş bir karar da bulunmuyor.
Kimler Bakım Sigortası'ndan yararlanabilecek?
Sistemin kimleri kapsayacağı da yapılacak çalışmaların ardından netleşecek. Yaşlıların yanı sıra kronik hastalığı bulunan veya günlük yaşamını başkasının desteği olmadan sürdürmekte zorlanan kişilerin sistem kapsamında değerlendirilmesi gündemde. Hangi yaş grubunun kapsama alınacağı, gelir şartı aranıp aranmayacağı ve hangi bakım hizmetlerinin karşılanacağı konusunda ise henüz kesin bir düzenleme açıklanmadı.
Bakım Sigortası ne zaman başlayacak?
Bakım Sigortası şu anda yürürlüğe girmiş bir uygulama değil. Orta Vadeli Program kapsamında üzerinde çalışılması öngörülen bir sosyal güvenlik modeli niteliğinde.
Bu nedenle vatandaşlardan prim alınmaya başlanması, yeni bir kesinti yapılması veya belirli bakım hizmetlerinin ücretsiz hale gelmesi gibi kesinleşmiş bir uygulama bulunmuyor. Sistemin kapsamı, finansman yöntemi, yararlanma şartları ve uygulamaya geçiş takvimi yapılacak çalışmaların ardından belli olacak.
