Göz kapaklarının çevresinde ortaya çıkan küçük sarı plaklar, yalnızca görünüm açısından bir sorun olmayabilir. “Ksantelazma” olarak adlandırılan bu oluşumlarla ilgili yapılan kapsamlı bir araştırma, söz konusu plakların kalp krizi ve inme gibi ciddi kalp-damar hastalıklarıyla bağlantılı olabileceğini ortaya koydu. Yaklaşık 36 bin kişinin sağlık kayıtlarının incelendiği araştırmada, ksantelazması bulunan kişilerde bazı damar hastalıklarının daha sık görüldüğü belirlendi.
36 BİNE YAKIN KİŞİNİN KAYITLARI İNCELENDİ
Stanford Üniversitesi araştırmacıları tarafından gerçekleştirilen çalışmada, ksantelazma tanısı bulunan 17 bin 925 yetişkin ile benzer özelliklere sahip aynı sayıdaki kontrol grubu karşılaştırıldı. Katılımcıların sağlık durumları 10 yıla kadar takip edildi.
Atherosclerosis dergisinde yayımlanan araştırmada, göz çevresinde sarı plak bulunan grupta kalp krizi, inme ve geçici iskemik atak görülme oranlarının kontrol grubuna kıyasla daha yüksek olduğu bildirildi.
KSANTELAZMA NASIL ORTAYA ÇIKIYOR?
Ksantelazma, çoğunlukla göz kapaklarında ve özellikle gözlerin iç köşeleri ile burun köküne yakın bölgelerde görülen sarı renkli, düz veya hafif kabarık plaklar şeklinde ortaya çıkıyor. Genellikle ağrıya neden olmayan bu oluşumlar uzun yıllar boyunca daha çok kozmetik bir problem olarak değerlendirildi.
Plakların oluşumu bazı kişilerde yüksek kolesterol seviyeleriyle ilişkili olabilse de normal kan yağlarına sahip kişilerde de ksantelazma görülebiliyor. Bu nedenle yalnızca göz çevresindeki görünüm üzerinden kişinin kolesterolünün yüksek olduğu veya kalp hastalığı bulunduğu sonucuna varılamıyor.
KALP KRİZİ VE İNME ORANLARINDA DİKKAT ÇEKEN FARK
Araştırmanın ilk yılındaki verilere göre ksantelazma bulunan kişilerin yüzde 1’inde kalp krizi görülürken, kontrol grubunda bu oran yüzde 0,35 olarak kaydedildi. İnme oranları yüzde 0,95’e karşı yüzde 0,30, geçici iskemik atak oranları ise yüzde 0,60’a karşı yüzde 0,19 oldu.
Beş yıllık takipte de farkın devam ettiği görüldü. Kalp krizi oranı ksantelazma grubunda yüzde 2,26 olurken kontrol grubunda yüzde 1,13’te kaldı. İnme oranları ise sırasıyla yüzde 2,25 ve yüzde 1,03 olarak belirlendi.
SARI PLAKLAR GÖRÜLDÜĞÜNDE NE YAPILMALI?
Araştırmacılar, ksantelazmanın tek başına kalp krizi veya inmeye neden olduğunu söylemiyor. Çalışmanın gözlemsel ve geriye dönük olması nedeniyle doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurulamayacağı belirtiliyor. Ancak yaş, cinsiyet, kan yağları, hipertansiyon, diyabet, obezite ve sigara kullanımı gibi faktörler dikkate alındığında da bağlantının devam etmesi dikkat çekiyor.
Göz çevresinde bu tür sarı plakları fark eden kişilerin paniğe kapılmak yerine aile hekimi, dermatoloji veya göz hastalıkları uzmanına başvurması öneriliyor. Gerekli görülmesi halinde kolesterol, tansiyon ve kan şekeri gibi değerler değerlendirilerek genel kalp-damar riski araştırılabilir.
Ksantelazmanın evde kesilmesi, sıkılması veya kimyasal ürünlerle yok edilmeye çalışılması ise tehlikeli olabilir. Kozmetik olarak çıkarılması, varsa kalp-damar risklerini ortadan kaldırmadığından asıl önemli olan altta bulunabilecek risk faktörlerinin uzman kontrolünde değerlendirilmesi olarak öne çıkıyor.
